«سراج24»- محمد بابایی نساز: یک روز پس از پاکسازی کامل شهر بیجی واقع در 200 کیلومتری شمال بغداد، روز شنبه منابع امنیتی عراق اعلام کردند، محاصره پالایشگاه شهر بیجی شکسته و شبهنظامیان داعش مجبور به عقبنشینی شدند. پالایشگاه بیجی، بزرگترین پالایشگاه عراق است که در شمال شهر بیجی واقع شده است. این پالایشگاه به مدت چندین ماه بود که در محاصره داعش قرار داشت و نیروهای این گروه بارها سعی کردند آن را به تصرف خود درآورند اما با مقاومت سرسختانه نیروهای امنیتی مستقر در داخل این پالایشگاه مواجه شدند. روز جمعه دولت عراق اعلام کرده بود که موفق شده پس از چند ماه شهر بیجی را وجود تروریستهای داعش پاکسازی کند و هدف بعدی این پالایشگاه است.
عملیات ازادسازی بیجی از 24 اکتبر (2 ابان) با تحرکاتی از شمال تکریت شروع شد و اواسط هفته گذشته نیروهای دولتی موفق شدند، مراکز اصلی شهر را به کنترل خود در آورند و عملاً گروه تروریستی داعش از آن خارج کرده بودند اما به دلیل بمبهای کار گذاشته شده در نواحی مختلف شهر و نیز مقاومت تکتیراندازهای داعش، آزادسازی آن به شکل رسمی اعلام نشده بود.
اهداف نیروهای دولتی عراق امن سازی مسیر کلیدی بین تکریت و بیجی و همچنین تسلط کامل بر شهر بیجی بود. با اینکه نیروی هوایی ارتش عراق در طول چند ماه گذشته بارها مواضع داعش را در بیجی هدف قرار داده بودند اما تا قبل از عملیات اخیر هیچگونه عملیات زمینی صورت نگرفته بود. بیجی از اولین مناطقی بود که شش ماه پیش در آغاز پیشرویهای داعش به اشغال این گروه در آمد. از آن زمان این گروه بر یک بزگراه کلیدی را در مسیر بین موصل و تکریکت مسلط شده بود و این بزگراه به عنوان یک مسیر کلیدی برای داعش عمل میکرد.
اما عملیات ازادسازی بیجی نه از آن جهت که بزرگترین شهری است که تاکنون از دست داعش خارج میشود اهمیت دارد بلکه به صورت جدی شکافی در مناطق کاملا تحت کنترل داعش ایجاد و شرایط را برای برنامهریزی جهت ازادسازی موصل مهیا میکند. بنابر گزارش موسسه مطالعه جنگ (ISW) «بیجی یک مرکز عملیاتی محسوب میشود و احتمالا در نزدیکی یک مرکز فرماندهی و کنترل داعش قرار دارد. آزادسازی بیجی یک مسیر مهم به خلافت داعش را در کنترل نیروهای دولتی قرار میدهد و میتواند مناطق عملیات نظامی داعش را در عراق از یکدیگر جدا کند.»
بر اساس این گزارش، بیجی بر سر یک چهارراه استراتژیک واقع است. یعنی مسیرهای داعش به سمت مرز سوریه، جنوب غربی استان الانبار، جنوب بغداد و شرق پل هرمین را به یکدیگر وصل میکند. علاوه بر این، امن سازی مسیر بین بیجی و پالایشگاه دولت عراق را قادر میسازد تا استفاده از این پالایشگاه را از سربگیرد و همچنین یک مسیر ارتباطی با دانشگاه تکریت که تحت کنترل نیروهای دولتی قرار دارد، برقرار شود.
از زمان حمله داعش در ژوئن 2014، مرکز نظامی داعش در منطقه تاریخی زاعب در نزدیکی بیجی، یک لبه محافظتی برای پایگاه سیاسی داعش در موصل محسوب میشود. اما تسلط نیروهای دولتی بر این مناطق به نیروهای دولتی اجازه میدهد که به مراکز اصلی داعش در موصل به صورت قابل توجهای نزدیک شوند. سیانان نیز بلافاصله پس از آزادسازی بیجی نوشت: «بازپسگیری بیجی منجر به آسیبپذیری موصل میشود که مهمترین پیروزی داعش است.» بر اساس این گزارش،«بازپسگیری بیجی همچنین منجر به تقویت روحیه نیروهای دولتی خواهد شد و زمینهای برای حمله به شبهنظامیان داعش جهت بیرون راندن آنان از شهر تکریت، محل تولد صدام حسین و مرکز استان صلاحالدین خواهد بود.» شهر تکریت در طول چند ماه اخیر بارها بین نیروهای دولتی و داعش دست به دست شده و هیچکدام از طرفین نتوانستند به صورت کامل کنترل این شهر را به دست بگیرند.
هر چند زود است درباره ازادسازی موصل بحث شود اما انچه مسلم است سقوط شهر بیجی برای داعش ضربه سنگینی محسوب میشود چرا که ارتش عراق از موقعیت بیجی به عنوان یک نقطه مرکزی علیه داعش استفاده خواهد کرد. بر اساس تحلیل موسسه مطالعه جنگ، «با مسدود شدن دسترسی داعش به مسیرهای خود در مرکز عراق، ارتباط بین نیروهای این گروه در انبار، زاعب و همچنین در تکریت و سامرا قطع خواهد شد. قطع شدن این مسیرها، توانایی داعش در ایجاد هماهنگی بین خطوط مقدم را محدود خواهد کرد... تحکیم مواضع نیروهای دولتی در بیجی و اطراف آن، شرایط را برای حمله نهایی به سمت موصل را مهیا میکند» بر اساس این گزارش، « زمانی که نیروهای عراقی در بهار 2015 عملیات خود را برای پاکسازی موصل آغاز کنند از غرب و جنوب به سمت این شهر حرکت و مسیرهای احتمالی کمکرسانی به داعش را قطع خواهند کرد.»
علاوه بر تحولات میدانی که به ضرر داعش در حال رقم خوردن است، گزارشهای منتشر شده از داخل موصل حاکی از ان است که ساکنین این شهر به شدت از عملکرد این گروه تروریستی ناراضی هستند و مسلما این مساله در عملیات ازادسازی موصل به نیروهای دولتی کمک خواهد کرد. سیانان به نقل از شاهدان محلی گزارش داد، خدمات آب و برق در وضعیت مناسبی قرار ندارد. بر اساس این گزارش داعش هر کسی را که میتواند احتمالاً به منبع نارضایتی تبدیل شود منهدم میکند. یک خبرنگار عراقی به سیانان گفته است که تاکنون شش نفر از همکارانش از ماه اکتبر ربوده شدهاند. . . بر اساس گفته منابع محلی ساکنین موصل اعتماد خود را به داعش از دست دادهاند. پایگاه خبری المانیتور نیز طی گزارشی از افزایش گسترده نارضایتی عمومی در این شهر خبر داد.
